IMG_8161

We are stardust and we eat sunlightIMG_4918 copy

Ουκ επ’ άρτω (μόνω) ζήσεται άνθρωπος (Λουκ. Δ4)IMG_7838

γράφει ο Ιωάννης Δαγκλής

Παρά τον ψαγμένο τριπλό τίτλο, αυτό το μικρό άρθρο προσφέρει μόνο μερικούς υπολογισμούς. Για την ακρίβεια, εκτιμά πόσο Ήλιο μπορεί (ή πρέπει) να «φάει» ένας άνθρωπος κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, αυτό που μάς κρατά στη ζωή είναι η ενέργεια που απελευθερώνεται από τις καύσεις χημικών ενώσεων μέσα στο σώμα μας. Δηλαδή, αυτό που μάς κρατά ζωντανούς είναι η διάσπαση τροφών, φυτικών και ζωικών. Ποια είναι, όμως, η προέλευση αυτών των τροφών;

Τα σαρκοφάγα ζώα συντηρούνται τρώγοντας φυτοφάγα ζώα, που αυτά με τη σειρά τους συντηρούνται τρώγοντας φυτά. Η βάση λοιπόν της διατροφικής πυραμίδας είναι τα φυτά. Πώς όμως συντηρούνται και προοδεύουν τα φυτά; Τρώγοντας φως! Η βασική τροφή τους είναι τα φωτόνια και μάλιστα κατά προτίμηση κόκκινα και μπλε – η χλωροφύλλη των φυτών απεχθάνεται τα πράσινα φωτόνια, γι’ αυτό και τα απωθεί (αυτός άλλωστε είναι ο λόγος που νομίζουμε ότι τα φυτά είναι πράσινα). Η χλωροφύλλη δεσμεύει την ενέργεια του ηλιακού φωτός και την αποθηκεύει σε ATP (τριφωσφορική αδενοσίνη, που είναι κάτι σαν βιολογική μπαταρία) ή τη συνδυάζει με διοξείδιο του άνθρακα και νερό, και παράγει οξυγόνο και υδατάνθρακες.

Ο άνθρωπος επιβιώνει τρώγοντας φυτά, ή φυτοφάγα ζώα που και αυτά τρώνε φυτά, ή σαρκοφάγα ζώα που τρώνε φυτοφάγα ζώα που τρώνε φυτά. Κατά συνέπεια μπορούμε να πούμε ότι ο άνθρωπος διατηρείται στη ζωή χάρη στα φυτά – άρα χάρη στο φως του Ήλιου που δεσμεύεται από αυτά.

Αφού καταλήξαμε σε αυτό το απλό και απλοϊκό συμπέρασμα, μπορούμε τώρα να υπολογίσουμε πόσο Ήλιο τρώμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Αν θεωρήσουμε, πάντα με την ίδια απλουστευτική λογική, ότι χρειαζόμαστε 2.500 θερμίδες ή 10.000 kilojoules τη μέρα και ότι το μέσο προσδόκιμο ζωής είναι περίπου 75 χρόνια, η συνολική ενέργεια που καταναλώνουμε για την επιβίωσή μας είναι περίπου 274 εκατομμύρια kilojoules. Η ηλιακή ενέργεια, όπως γνωρίζουμε, παράγεται από την πυρηνική σύντηξη στα έγκατα του Ήλιου, όπου πρωτόνια (δηλαδή πυρήνες του ελαφρύτερου στοιχείου στη φύση, του υδρογόνου) ενώνονται και αποδίδουν πυρήνες ηλίου – που είναι το αμέσως βαρύτερο στοιχείο – καθώς επίσης και ηλεκτρομαγνητική ενέργεια, δηλαδή το φως που τροφοδοτεί τη ζωή στη Γη.

Τα 274 εκατομμύρια kilojoules αντιστοιχούν στη σύντηξη 2,5×1020 πρωτονίων, ή αλλιώς σε περίπου μισό γραμμάριο υδρογόνου. Εν κατακλείδι, ένας άνθρωπος τρώει μόλις μισό γραμμάριο Ήλιο σε όλη του τη ζωή. 

Ευτυχώς είμαστε ολιγαρκείς. We are stardust and we eat a bit of sunlight.

DeathValley2016 copy

Ιωάννης Α. Δαγκλής, Καθηγητής ΕΚΠΑ, ορμώμενος από το βιβλίο Living with the Stars του Karel Schrijver και της Iris Schrijver