Ο Παύλος είναι αστροφυσικός και ο άνθρωπος πίσω από το ελληνικό κανάλι Astronio, το οποίο αριθμεί πλέον πάνω από 100.000 συνδρομητές στο YouTube. Ύστερα από αρκετά βίντεο, όπου τον παρακολουθήσαμε με μεγάλη δεξιοτεχνία να εξηγεί άμεσα και κατανοητά τα μυστήρια του Σύμπαντος, είχαμε την χαρά να τον γνωρίσουμε από κοντά και να του μιλήσουμε.

Η συνέντευξη παραχωρήθηκε στην Στέλλα Τσιλιά και τον Παναγιώτη Ευαγγελόπουλο.

Episode15

Γιατί έγινες Αστροφυσικός;

Όταν ήμουν παιδί ήρθα σε επαφή με τον κόσμο του διαστήματος μέσα από ένα βιβλίο. Με ενθουσίασαν τα γιγάντια μεγέθη του σύμπαντος, οι τεράστιες αποστάσεις και η ποικιλομορφία των ουρανίων αντικειμένων. Μου έκανε τεράστια εντύπωση το πόσο μικροσκοπική είναι η Γη μπροστά στο υπόλοιπο σύμπαν. Άρα για να απαντήσω στο ερώτημά σου, έγινα αστροφυσικός γιατί μπροστά στη μελέτη και την κατανόηση του σύμπαντος όλα τα άλλα μου φάνηκαν πολύ μικρά και εφήμερα.

 

Τι είναι το Αstronio για τον Παύλο; Μία διέξοδος αρχικά από την καθημερινότητα και στη συνέχεια μία όμορφη ενασχόληση ή ακόμα βαθύτερα ένα πνευματικό παιδί που ωριμάζει με τις δικές του απαιτήσεις;

Θα έλεγα με βεβαιότητα το δεύτερο. Από όλα τα πράγματα που έχω κάνει μέχρι τώρα, το «Astronio» είναι το project που με εκφράζει περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο. Ήταν σαν να χτιζόταν μέσα μου εδώ και χρόνια, υποσυνείδητα. Όταν έφτασε η ώρα και αποφάσισα συνειδητά να δημιουργήσω το κανάλι, χρειάστηκε να συνδυάσω πολλές διαφορετικές δεξιότητες που είχα καλλιεργήσει τα προηγούμενα χρόνια. Ήταν σαν όλες οι προηγούμενες ασχολίες μου να οδηγούσαν νομοτελειακά σε αυτό.

 Πώς προέκυψε το όνομα;

Πάντα μου άρεσαν τα ψευδώνυμα που σχετίζονταν με το διάστημα. Σε αυτήν την περίπτωση χρειαζόμουν ένα όνομα που να σχετίζεται αφενός με την αστροφυσική αλλά να μαρτυρά κάτι για την ύπαρξή μας. Διάλεξα λοιπόν την κατάληξη -όνιο που δίνουμε στα στοιχειώδη σωμάτια ακριβώς για να συμβολίζει το γεγονός ότι είμαστε μικροσκοπικά κομματάκια του σύμπαντος πλασμένα από τα υλικά των άστρων.

 Πόσο μεγάλη είναι η απόσταση της ιδέας από την υλοποίησή της, και πόση αφοσίωση χρειάζεται για να κάνει κάποιος αυτή τη δουλειά;

Ό,τι και να πω, ο μόνος τρόπος για να καταλάβεις τη δυσκολία ενός εγχειρήματος είναι να προσπαθήσεις να το κάνεις μόνος σου. Πολλές φορές βλέπουμε κάτι και λέμε «αυτό μου φαίνεται εύκολο, μπορώ κι εγώ να το κάνω». Στην πραγματικότητα, σχεδόν πάντα αγνοούμε τα ενδιάμεσα βήματα, ή λαμβάνουμε κάποια πράγματα ως δεδομένα. Όταν πας να το κάνεις στην πράξη συναντάς αμέτρητα εμπόδια που δεν είχες φανταστεί ποτέ. Από την επιλογή του απαραίτητου εξοπλισμού (κάμερες, greenscreen, κατάλληλα φώτα, μικρόφωνα, κονσόλες) μέχρι τη συγγραφή των κειμένων, τη σκηνοθεσία, τη βιντεοσκόπηση, την ηχοληψία, τη δημιουργία πρωτότυπου υλικού και το editing χρειάζονται αμέτρητες ώρες δουλειάς. Ενδεικτικά σου λέω ότι για κάθε βίντεο 7-8 λεπτών χρειάζομαι κατά μέσο όρο γύρω στις 60 ώρες δουλειάς. Εξάλλου τα κάνω όλα μόνος.

Τώρα, σκέψου ότι όταν αποφασίζεις να κάνεις κάτι τέτοιο δεν έχεις ιδέα αν θα το δει ο κόσμος. Ειδικά στις αρχές του ’17 που ξεκίνησα να το σχεδιάζω δεν υπήρχε καμιά ένδειξη για το ενδιαφέρον του κόσμου. Βάζεις λοιπόν πολλά χρήματα για εξοπλισμό, αμέτρητες ώρες δουλειάς και πολλά ξενύχτια μελέτης, για να κάνεις κάτι που αφενός δεν έχει υλική αμοιβή και αφετέρου δεν ξέρεις καν αν θα το παρακολουθήσει κανείς! Επομένως θα έλεγα ότι χρειάζεται μια γερή δόση …τρέλας και πολλή αγάπη για το αντικείμενο! Αυτός είναι ο λόγος που πιστεύω ότι μέχρι πρόσφατα ήμασταν τόσο λίγοι στον χώρο. Οι περισσότεροι θα ρωτήσουν «τι μπορώ να κερδίσω από αυτό;». Αυτό όμως που σκεφτόμουν εγώ ήταν «τι μπορώ να αφήσω πίσω μου;» και «τι μπορώ να κάνω ώστε να αγαπήσει ο κόσμος την αστροφυσική;» Έγραψα λοιπόν τα πρώτα 10 σενάρια με σκοπό να φτιάξω 10 βίντεο και ύστερα -αν δεν είχε ανταπόκριση- θα σταματούσα. Πρέπει να σου πω βέβαια ότι θα με ικανοποιούσε που θα υπήρχαν αυτά τα 10 βίντεο online ακόμα και αν δεν τα παρακολουθούσε ο κόσμος, γιατί ήταν θέματα που με ενδιέφεραν πολύ.

 

Όταν ξεκινούσες περίμενες τόσο μεγάλη ανταπόκριση (πάνω από 100000 subscribers);

Όχι, μου φαίνεται ακόμα απίστευτο. Δε νομίζω ότι είχαμε στην Ελλάδα 100.000 ανθρώπους που αγαπούσαν την αστρονομία. Φαίνεται ότι το κανάλι λειτούργησε θετικά και έφερε τον μαγευτικό κόσμο του διαστήματος κοντά σε πολλούς ανθρώπους όλων των ηλικιών που δεν είχαν ξανάρθει σε επαφή μαζί του.

 

Από όλα τα επιστημονικά θέματα που έχεις παρουσιάσει στα βίντεό σου, ποιο είναι το αγαπημένο σου και γιατί;

Θα έλεγα ότι είναι δύο: η ανακάλυψη εξωπλανητών και η αστροβιολογία. Η ανακάλυψη εξωπλανητών με ενθουσιάζει διότι θυμίζει ένα διαστημικό ταξίδι όπως αυτά που βλέπαμε στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας. Τι νέους κόσμους θα γνωρίσουμε; Τι παράξενα φαινόμενα θα συμβαίνουν στις επιφάνειες και στο εσωτερικό τους; Πόσοι από αυτούς θα έχουν ομοιότητες με τη Γη; Και φυσικά η αναζήτηση εξωπλανητών μας επιτρέπει να καταλάβουμε καλύτερα και τη θέση του δικού μας ηλιακού συστήματος και της Γης μέσα στο σύμπαν. Κατοικούμε σε κάτι συνηθισμένο ή σπάνιο; Ακόμα δεν είναι ξεκάθαρη η απάντηση.

Ο δεύτερος τομέας, ο τομέας της αστροβιολογίας, θεωρώ ότι είναι κρίσιμος γιατί προσπαθεί να απαντήσει σε ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα της ανθρωπότητας: υπάρχει έμβια ύλη αλλού στο σύμπαν; Ή αυτό είναι ένα προνόμιο της Γης; Και αν υπάρχει ζωή στο διάστημα πώς ακριβώς θα είναι; Πώς θα την έχουν σμιλέψει οι νόμοι της φυσικής; Όλα αυτά μου φαίνονται πολύ συναρπαστικά και πιστεύω ότι θα έχουμε κάποιες πρώτες απαντήσεις μέσα στα επόμενα χρόνια, μετά την απογείωση του James Webb Telescope.

 Ποια ήταν η αγαπημένη σου στιγμή και ποια η μεγαλύτερη πρόκληση που έχεις αντιμετωπίσει στο ταξίδι του Αstronio στο ελληνικό YouTube μέχρι σήμερα;

Οι μεγαλύτερες προκλήσεις θα έλεγα ότι ήταν τα τεχνικά θέματα που διαρκώς ξεπηδούσαν τον πρώτο καιρό – από θέματα φωτισμού και κάμερας μέχρι προβλήματα του λογισμικού που χρησιμοποιούσα. Αυτά ήταν που με κατέβαλαν περισσότερο ψυχολογικά. Από τη στιγμή που ξεπεράστηκαν αυτά μπορούσα πια να δημιουργήσω ελεύθερα. Αγαπημένες μου στιγμές είναι δύσκολο να επιλέξω, αλλά σίγουρα ξεχωρίζω την πρόσκληση στο TEDx του Πολυτεχνείου Κρήτης και την ομιλία που ακολούθησε, αλλά και τη στιγμή που το «κοντέρ» των συνδρομητών έγραψε «100.000». Εκείνη τη στιγμή προσπάθησα να φέρω στον νου μου την αβεβαιότητα και τις δυσκολίες του πρώτου καιρού για να έχω σωστή προοπτική.

 

Πρόσφατα, πέρα από το Youtube, αρχίσαμε να σε βλέπουμε και στα Astronio Bar Quiz! Ποια είναι η κεντρική ιδέα των εκδηλώσεων αυτών, και πώς είναι η ανταπόκριση του κόσμου;

Το YouTube είναι πολύ καλό εργαλείο γιατί σου επιτρέπει να φτάσεις εύκολα σε όλα τα σπίτια, σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας και του εξωτερικού. Αλλά λείπει η ανθρώπινη επαφή. Σκέφτηκα, λοιπόν, ότι στα πλαίσια της επικοινωνίας της επιστήμης θα είχε ενδιαφέρον να μαζευόμασταν σε χώρο με ποτό με τις παρέες μας και να παίζουμε απαντώντας σε ερωτήσεις αστρονομικών γνώσεων. Εξάλλου ανάλογα pub quiz ήδη γίνονται σε Γερμανία και Αγγλία.

Είπα λοιπόν να σχεδιάσω εκ του μηδενός ένα νέο ελληνικό αστρονομικό κουίζ που δεν ακολουθεί απαραίτητα τα πρότυπα των ξένων. Όπως καταλαβαίνεις, εκτός από ευκαιρία για ποτό και παιχνίδι, είναι και μια καλή ευκαιρία να γνωριστούμε μεταξύ μας όλοι οι λάτρεις της αστρονομίας. Οι ερωτήσεις προβάλλονται σε μεγάλη οθόνη και οι παίκτες απαντούν γραπτώς οργανωμένοι σε ομάδες. Αλλά δεν έχει χαρακτήρα εξέτασης. Γελάμε πολύ, διασκεδάζουμε, πίνουμε το ποτό μας και μαζί με όλα αυτά, μαθαίνουμε και αστρονομία!

Η ανταπόκριση του κόσμου είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά 11 Astronio Bar Quiz μέχρι σήμερα: 5 στην Αθήνα, 3 στη Θεσσαλονίκη, 2 στην Πάτρα και 2 στα Γιάννενα, και σε όλες τις περιπτώσεις οι χώροι γέμισαν ασφυκτικά. Μάλιστα στην Αθήνα οι θέσεις συνήθως κλείνουν μέσα σε 20 λεπτά από την ανακοίνωση του κουίζ στα social media! Το να βλέπεις ομάδες να πανηγυρίζουν μέσα σε ένα μπαρ στις 12 τα μεσάνυχτα επειδή απάντησαν σωστά σε μια ερώτηση περί γενικής θεωρίας της σχετικότητας, είναι κάτι το μοναδικό!

 

Πώς φαντάζεσαι το Αstronio αλλά και το internet σε 5 χρόνια από τώρα;

Αυτό είναι ένα πολύ δύσκολο ερώτημα. Τα πράγματα αλλάζουν τόσο γρήγορα που κανείς δεν μπορεί να πει πώς θα είναι το internet σε 5 χρόνια. Ελπίζω ότι το Astronio είτε σε αυτή είτε σε άλλη μορφή, με κάποιο τρόπο θα συνεχίζει να γνωρίζει την αστροφυσική σε όλο και περισσότερους ανθρώπους.

 

Ποιος είναι ο αγαπημένος σου φυσικός όλων των εποχών;

Νομίζω είναι αρκετά φανερό μέσα από τα βίντεο: ο Carl Sagan. Ο άνθρωπος αυτός ενέπνευσε γενιές και γενιές αστρονόμων και μας άφησε πίσω ένα πολύτιμο όραμα για μια ενωμένη ανθρωπότητα που θα έχει ξεπεράσει οριστικά τον σκοταδισμό του παρελθόντος. Τον έβλεπα μικρός στην δημόσια τηλεόραση στις επαναλήψεις του «Cosmos» και με επηρέασε βαθύτατα. Θαύμαζα την ήρεμη και νηφάλια αφήγησή του για ένα αντικείμενο εκ των πραγμάτων πολύ δύσκολο, αλλά και τον ρομαντικό τρόπο με τον οποίο έβλεπε την επιστήμη.

Αν βάλουμε τον βαθμό 10 στην επικοινωνία της επιστήμης που λαμβάνει χώρα σε διεθνές επίπεδο, τι βαθμό θα έβαζες στο εγχώριο επίπεδο (YouTube, πλανητάριο, αστεροσκοπείο, σύλλογοι ερασιτεχνών αστρονόμων κλπ)

Αν με ρωτούσες πριν λίγα χρόνια, σίγουρα θα σου έλεγα ότι ο βαθμός θα ήταν πολύ χαμηλός. Δινόταν η εντύπωση ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα που δεν έχει μεγάλη αγάπη για την επιστήμη και την τεχνολογία. Τα τελευταία χρόνια όμως φαίνεται ότι κάτι αλλάζει. Είτε μιλάμε για το YouTube, είτε για συλλόγους και φορείς αστρονομίας, παρατηρείται μια πολύ μεγάλη ανάπτυξη της επικοινωνίας της επιστήμης στην Ελλάδα. Αυτή η ανάπτυξη όμως συνδέεται άμεσα με το ενδιαφέρον του κοινού. Είναι μια αμφίδρομη σχέση: όσο το κοινό ενδιαφέρεται για την αστρονομία τόσο εμείς που ασχολούμαστε με την επικοινωνία της επιστήμης εντείνουμε τις προσπάθειές μας. Και αντίστροφα.

Πρόσφατα ένα κατάστημα πώλησης τηλεσκοπίων μου έλεγε ότι τον τελευταίο χρόνο έγινε ρεκόρ στις πωλήσεις τηλεσκοπίων, με μεγάλη διαφορά από τις προηγούμενες χρονιές! Θέλω να πιστεύω ότι όλοι μας έχουμε βάλει έστω και ένα μικρό λιθαράκι για να αναπτυχθεί η αγάπη του κοινού για την επιστήμη και αν και μου είναι δύσκολο να βάλω συγκεκριμένο βαθμό, σίγουρα πλέον είναι πολύ καλός.

Image5

Ήμασταν σε προεκλογική περίοδο. Έστω ότι είσαι σε θέση ευθύνης, τι θα άλλαζες από την πρώτη μέρα σε έρευνα και εκπαίδευση; 

Καταρχάς μου φαίνεται αδιανόητο την εποχή που προσεδαφίζουμε διαστημόπλοια σε κομήτες και αστεροειδείς, που ανακαλύπτουμε χιλιάδες εξωπλανήτες, που φωτογραφίζουμε μαύρες τρύπες και που ανιχνεύουμε με άμεσο τρόπο βαρυτικά κύματα, να μην υπάρχει μάθημα αστρονομίας στα σχολεία! Πρακτικά δημιουργούμε ανθρώπους που θα αδυνατούν να καταλάβουν τι συμβαίνει γύρω τους. Οι εξελίξεις είναι ραγδαίες, κι όμως, ένα τεράστιο μέρος του ελληνικού πληθυσμού ακόμα δεν ξέρει τι είναι τα άστρα που βλέπει στον ουρανό. Αυτό το θεωρώ ένα τεράστιο πρόβλημα του εκπαιδευτικού μας συστήματος.

Το δεύτερο θέμα είναι φυσικά το θέμα της έρευνας. Είναι γνωστό ότι εάν κάποιος θέλει να ασχοληθεί με την έρευνα στην αστροφυσική το πιθανότερο θα είναι ότι θα πρέπει να ξενιτευτεί. Δεδομένων των ορεινών όγκων και της ηλιοφάνειας που έχει η χώρα μας αυτό μοιάζει παράδοξο. Θα μπορούσε κάλλιστα η Ελλάδα να είναι ηγέτιδα δύναμη στον τομέα της παρατηρησιακής αστροφυσικής. Ίσως κάποιος σκεφτεί ότι σε μια χώρα με τα οικονομικά προβλήματα της Ελλάδας αυτά να είναι πολυτέλειες. Αλλά στην πραγματικότητα λείπει η πολιτική βούληση για να ξεπεραστούν τα όποια εμπόδια. Θυμίζω περιπτώσεις του παρελθόντος όπου ήδη αγορασμένος ή και εγκατεστημένος εξοπλισμός, έμενε ανεκμετάλλευτος για γραφειοκρατικούς λόγους.

 

Κλείνοντας πες μας τι θα συμβούλευες κάποιον που θέλει να ασχοληθεί με τον τομέα της επικοινωνίας της επιστήμης και ποιο είναι το μήνυμά σου στους ακόλουθους του SpaceGates;

Πάνω απ’ όλα είναι η αγάπη για το αντικείμενο και καλώς ή κακώς η επικοινωνία της επιστήμης είναι σε μεγάλο βαθμό εθελοντική υπόθεση. Όποιος το κάνει με αποκλειστικό σκοπό τον βιοπορισμό -χωρίς να το θεωρώ κάτι το μεμπτό- μοιραία θα απογοητευτεί. Χρειάζεται αυτή η τρέλα που σου είπα πριν, αυτή η επιθυμία να κάνουμε τους άλλους να αισθανθούν αυτά που αισθανθήκαμε κι εμείς όταν γνωρίσαμε τον υπέροχο κόσμο της επιστήμης. Ξέρω ότι όλοι όσοι βρίσκεστε στο SpaceGates έχετε την ίδια τρέλα και για αυτό είναι πολύτιμη η συνεισφορά σας. Και παρά τις υποχρεώσεις, παρά τις κανονικές σας δουλειές βρίσκετε πάντα τον χρόνο που χρειάζεται για να βάλετε κι εσείς το δικό σας λιθαράκι.

Στους ακόλουθους του SpaceGates, εύχομαι να έχουν πάντα την ίδια όρεξη για την ανακάλυψη και κατανόηση του κόσμου και να ενισχύουν τις προσπάθειές σας με όποιον τρόπο μπορούν.

JustS

Σε ευχαριστούμε πολύ για τον χρόνο σου!

Εγώ σας ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση και εύχομαι καλή δύναμη στο έργο σας.

 

To Astronio στο youtube:

Και στο facebook

Advertisements